“Tuyển tập Phạm Tiến Duật” - Trái tim thơ còn đập mãi!

Đến bây giờ càng có thể quả quyết về thơ của anh mà không sợ nhầm lẫn, rằng: Toàn bộ thơ Phạm Tiến Duật là những bài thơ, những câu thơ chân chính, thơ vì cuộc sống và cuộc đời của tuyệt đại đa số con người bình dị trong cộng đồng xã hội. sự kiện nóng

Bìa cuốn "Tuyển tập Phạm Tiến Duật" Phần I

Tôi thật may mắn, nên mới có được tập sách “Tuyển tập Phạm Tiến Duật” - Phần I: Thơ và Trường ca (do Nhà xuất bản Hội Nhà văn vừa ấn hành trong tháng 12 năm nay).

Bộ sách “Tuyển tập Phạm Tiến Duật” được những người biên soạn dự kiến sẽ chia làm 3 phần:

Phần I: Thơ và trường ca của tác giả:

Phần II: Tiểu luận văn học, và chân dung một số nhà thơ, nhà văn; những bài báo của Phạm Tiến Duật. Phần này được đặt tên “Kim cương bất hoại”

Phần III: Những bài viết của bạn bè, đồng nghiệp về thơ, con người và cuộc đời Phạm Tiến Duật. Phần này có nhan đề “Tư liệu và Dòng thời gian”

Cuốn sách “Tuyển tập Phạm Tiến Duật” mà tôi đang có trong tay, mới chỉ là Phần I, dày hơn 300 trang. Đây là một trong 200 cuốn ra lò đầu tiên khi nhà thơ Phạm Tiến Duật đã lâm bệnh nặng và hôn mê sâu…

200 cuốn sách đầu tiên này được in trên giấy màu, dày và đẹp, sang trọng, trang nhã, và có “gu” thẩm mỹ trong nghệ thuật trình bày một cách chuyên nghiệp.

Chỉ riêng một việc nho nhỏ ấy thôi đã thể hiện tấm lòng trân trọng của những bạn bè thân thiết của Nhà thơ, những người làm sách đối với tác giả và tác phẩm như thế nào. Điều đó cũng phần nào nói lên vị thế đặc biệt của nhà thơ Phạm Tiến Duật trên thi đàn Việt Nam hôm nay.

Thật công tâm mà nói, Phạm Tiến Duật là người may mắn số một – trên cơ sở tài năng thi ca đích thực của mình – khi anh được nhận giải Nhất một cách xứng đáng trong cuộc thi Thơ của Tuần báo Văn nghệ năm 1969-1970.

Chỉ riêng một chùm thơ được giải ấy thôi, ngay lập tức Phạm Tiến Duật đã hiển nhiên là một nhà thơ chính danh và nổi tiếng; được truyền tụng, ngợi ca một cách trân trọng và đích đáng khắp từ Nam chí Bắc, trong suốt cuộc chiến tranh chống Mỹ.

Bởi khi ấy, hầu hết thơ Phạm Tiến Duật đã từ giữa trung tâm của cuộc chiến đấu lớn lao của toàn dân tộc Việt Nam mà phôi thai và ra đời.

Do vậy, khi thơ anh – ngoài việc biểu lộ chân thành cảm xúc có thật trong lòng, nó còn nói hộ, nói thay được cho nhiều người, thậm chí cho cả một thế hệ nam nữ tuổi trẻ Việt Nam ngày đó – thì dĩ nhiên nó lập tức có sức lan toả, khuếch tán và bay xa, theo với sự tuyên truyền cổ xuý hùng hậu của các phương tiện thông tin đại chúng.

Bức tranh vẽ nhà thơ Phạm Tiến Duật
(Thực hiện: Nhà văn Trần Nhương)
Xung quanh là chữ ký bạn bè ủng hộ nhà thơ

Đặc biệt, khi bài thơ "Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây" của anh được phổ nhạc, hầu như ngày nào cũng được hát vang nhiều lần trên làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam và khắp Đài truyền thanh ở các tỉnh, thành phố miền Bắc lúc bấy giờ - thì thơ của Phạm Tiến Duật đã trở thành một “hiện tượng văn học”.

Cái vinh quang chính đáng ấy của Phạm Tiến Duật là vô cùng hiếm hoi và thật đặc biệt; mà không phải ai là thi sĩ trên thế giới này, từ xưa đến nay cũng may mắn mà có được!

Cho đến giờ phút ngồi viết những dòng này, và chừng nào vẫn còn sống, tôi cũng như biết bao người khác - vẫn sẽ khẳng định: bài thơ "Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây" của nhà thơ Phạm Tiến Duật là một trong những bài thơ hay nhất, toàn bích nhất về thời cả nước đánh giặc bảo vệ Tổ quốc!

Dù đôi ba người nào đó - ỉ eo chê bai “chẻ hoe sợi tóc làm tư” một cách sách vở và khô cứng rằng câu thơ “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” là câu thơ viết không đúng, không nhân bản, không hay và không sâu sắc về chiến tranh...

Thì đâu có hề gì, đó có lẽ chỉ là số ít người "đứng ngoài" một cách lạnh lùng trước cuộc chiến đấu hào hùng, đầy tính chất bi hùng của toàn quân, toàn dân Việt Nam – trong những năm tháng mà bài thơ ấy ra đời!

Cũng hoàn toàn chia sẻ và tán đồng với Phạm Tiến Duật khi anh “chua” mấy dòng sau đây vào dưới bài thơ đã in trong tuyển tập này: "Một nhà thơ cùng lứa với tôi, là người bình văn rất chăm chỉ, chê câu “Đường ra trận mùa này đẹp lắm”. Xem ý tứ anh ta nghĩ ngược lại. Với tôi, đấy là câu thơ tả thực. Ai đã từng ra trận trong những năm tháng ấy hẳn rõ. Dù “đổi mới” đến đâu cũng không nên nói ngược" (Duật dùng chữ “chăm chỉ” thật tài tình! - HC)

Bây giờ, đã có một khoảng lùi của thời gian ba, bốn mươi năm - dẫu chưa phải nhiều nhặn gì cho lắm - từ ngày những bài thơ viết về chiến tranh, chiến đấu của Phạm Tiến Duật ra đời. Một lần nữa, tôi lại cần mẫn lật mở suốt một ngày, một đêm để đọc kỹ lưỡng, khách quan toàn bộ Thơ và Trường ca của anh trong cuốn sách mở đầu bộ "Tuyển tập Phạm Tiến Duật".

Đến bây giờ, càng có thể quả quyết về thơ của anh mà không sợ nhầm lẫn, rằng: Toàn bộ thơ Phạm Tiến Duật là những bài thơ, những câu thơ chân chính, thơ vì cuộc sống và cuộc đời của tuyệt đại đa số con người bình dị trong cộng đồng xã hội. Trong chiến tranh giữ nước của toàn dân tộc, thơ anh như là một thứ “bùa mê”, một loại “đặc sản”; nó có thể xốc cho những con người yêu nước chân chính sẵn sàng cầm vũ khí, lên đường ra trận bất cứ lúc nào, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc thân yêu của mình bất luận ở đâu.

Vĩnh biệt ngọn "lửa đèn" của thi ca Việt Nam

Những bài thơ như: "Gửi em, cô Thanh niên xung phong", "Lửa đèn", "Vầng trăng và những quầng lửa", "Nhớ", "Bài thơ về Tiểu đội xe không kính", "Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây" ...v v... đã gần như là những bài thơ “kinh điển” về chiến tranh trong nền thi ca Việt Nam hiện đại.

Đương nhiên, trong “Tuyển tập Phạm Tiến Duật” không chỉ có thơ của anh viết về chiến tranh thời chống Mỹ. Nhưng khách quan mà nói, cái phần chính yếu, cái phần đã làm nên nhà thơ và tác giả Phạm Tiến Duật vĩnh viễn trên thi đàn Việt Nam, gần như chỉ trong vòng mười năm 1966 -1975.

Còn sau này anh vẫn viết về mọi đề tài khác, bằng thơ trữ tình, bằng trường ca, như nhiều nhà thơ khác. Tuy nhiên, các thi phẩm sau này không thể gây được ấn tượng sâu đậm, không thể làm nên cái “chiếu riêng” cho anh như thời “Lửa đèn”, hay “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây” nữa.
 
Âu đó cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu. Mỗi nhà thơ đều chỉ có một thờ kỳ đỉnh cao - đỉnh cao vinh quang của Phạm Tiến Duật là thơ và cuộc đời anh những năm tháng anh đã trực tiếp cầm súng và cầm bút trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của toàn dân tộc.

Và giờ, anh đã có thể thanh thản, hài lòng ra đi...

Vĩnh biệt bạn thơ Phạm Tiến Duật!

Cầu chúc cho bạn thanh thản ra đi vào cõi vĩnh hằng, và mãi mãi sống trong lòng những người yêu mến, cùng với những bài thơ mà bạn đã viết bằng chính cả cuộc đời và tâm huyết của mình.

  • Nhà thơ Hoàng Cát
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu