Aria : HABANERA (Tình yêu là con chim bất trị)
Opera: Carmen
Nhạc: Georges Bizet
Lời: Henri Meilhac & Ludovic Halévy
Thể hiện : Elena Obraztsova

******

Carmen - Nguồn: msn.com

Khoảng thế kỉ IV-V trước công nguyên, thi sĩ Hy Lạp Palladas đã chua chát mà rằng: “Người phụ nữ nào chẳng đắng như mật. Song có hai trường hợp tỏ ra dễ thương: trên giường cưới và trên giường chết. Tất nhiên nhận định này có phần thiên kiến vì nó xuất phát từ tính “ghét đàn bà” mà người vợ đã gây ra cho ông.

Hơn hai thiên niên kỉ sau, vào năm 1845, câu nói đó của Palladas đã được nhà văn Pháp Prosper Mérimée lấy làm tựa cho thiên truyện “Carmen”.

Truyện kể về cô gái gypsy xinh đẹp Carmen chẳng bao giờ thận trọng với tình yêu và đã khiến nhiều trái tim đàn ông tan nát.

Ba mươi năm sau đó, vào ngày 3/3/1875, vở opera “Carmen” của nhà soạn nhạc Pháp Georges Bizet lần đầu ra mắt công chúng ở Paris. Henri Meilhac và Ludovic Halévy đã viết phần lời (libretto) cho vở opera dựa trên truyện “Carmen” của Mérimée.

Nhưng lớp khán giả đầu tiên của opera “Carmen” đã bị sốc. Họ không thể chịu đựng được nhân vật Carmen lẳng lơ, sinh ra trong tự do và quyết chết trong tự do. Họ la ó, chửi bới các ca sĩ lẫn tác giả của vở opera.

Ngày 3/6/1875, Bizet đã trút hơi thở cuối cùng tại Bougival, ngoại ô Paris khi mới 37 tuổi. Nghĩa là đúng 3 tháng sau buổi công diễn lần đầu opera “Carmen” - tác phẩm mà ông kỳ vọng nhất. Trong ba tháng cuối cuộc đời, ngoài bệnh tật dày vò, Bizet còn luôn day dứt cho số phận của "Carmen”.  

Thế nhưng ông đã không phải thất vọng: sau lớp khán giả đầu tiên thì cho đến nay, “Carmen” luôn là một trong những vở opera được yêu thích và trình diễn nhiều nhất. Chính "Carmen" đưa tên tuổi Georges Bizet đến với cả thế giới, qua biết bao thế hệ.

Trong opera “Carmen” có rất nhiều các giai điệu nổi tiếng, trong số đó có "Habanera" hay còn có tên “Tình yêu là con chim bất trị”. Đây là aria thể hiện rõ nhất cá tính nhân vật Carmen. Khi diễn xuất trên sân khấu, sau khi hát xong câu cuối: “Nếu tôi yêu anh, hãy coi chừng”, Carmen ném một bông hoa cho Don José. Và từ đó bắt đầu tình yêu và bi kịch giữa hai người. 

Đã có rất nhiều nữ danh ca thể hiện xuất sắc aria này. Và sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến giọng mezzo -soprano (nữ trung) Elena Obraztsova. Bà là ca sĩ hàng đầu của nền opera Soviet thập niên 70, 80 thế kỉ trước. Ngoài opera chuyên nghiệp, bà cũng tham gia nhiều bộ phim ca nhạc trong đó có “Carmen của tôi” năm 1977.

Sau một buổi biểu diễn của bà tại Pháp, quê hương của opera “Carmen”, tạp chí France Soir đã viết: “Chỉ một lần nghe thôi, bạn sẽ nghiện giọng hát  của bà cả đời!”

Và các bạn nữa - khi nghe Obraztsova thể hiện “Habanera” cũng “hãy coi chừng!”.  Bởi sẽ lại mê mẩn Carmen như chàng  Don José thuở nào. Bởi cũng sẽ say sưa trong giai điệu opera “Carmen” như bao nhiêu triệu người trên khắp thế giới này!

• Ngọc Anh