Quốc hội chất vấn: Đại biểu gay gắt, Bộ trưởng ôn tồn

(TuanVietNam)- Không ít câu hỏi quyết liệt từ phía ĐBQH, gây cảm tưởng như các cuộc chất vấn tuần qua đã đạt tới mức độ gay gắt kể cả trong những vấn đề nhạy cảm nhất – điều chưa từng có trong lịch sử QH. Tuy vậy, cách trả lời khéo léo của các bộ trưởng lại làm tình hình mềm dịu hẳn đi. sự kiện nóng


>> Đại biểu Quốc hội "mất lửa", do đâu?
>> Đại biểu QH với tư tưởng "về căn bản nhất trí..."
>> Hành pháp - Lập pháp: Còn nặng tính "người nhà"?
>> Chất lượng Quốc hội, chất lượng phát triển
>> Cử tri chuyên nghiệp

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên trả lời chất vấn. Ảnh: TTX

Quốc hội: đã tiến vào những vấn đề dư luận quan tâm

Qua ba ngày chất vấn, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã nêu ra cho Chính phủ một loạt vấn đề nóng, được nghị trường và công luận quan tâm: dự án khai thác bô-xít Tây Nguyên, triển khai gói kích cầu, sử dụng lao động ngoại quốc và lao động trong nước, các dự án lấy đất nông nghiệp làm sân golf, chế độ chính sách đối với thương binh, v.v.

Như vậy, về mặt nội dung nghị sự, những gì ĐB đưa ra chất vấn đã thể hiện nguyện vọng của cử tri: được thông tin về hoạt động của Chính phủ trong cả những vấn đề vốn có thể bị xem là nhạy cảm (khai thác bô-xít Tây Nguyên), hoặc rất kỹ thuật, vĩ mô, “dân thường khó hiểu” (kích cầu).

Chỉ hơi tiếc rằng về mặt hình thức, cách hỏi của một số ĐB và cách trả lời của đa số thành viên Chính phủ lại khiến cho vấn đề không được đẩy tới cùng. Nói cách khác, hình thức đã làm nội dung bị yếu đi nhiều.

Về phía ĐB, vài vị hỏi dài tới mức… ê a, chung chung, còn phụ thuộc vào giấy hoặc không rõ ý. Khi thật ra nếu ĐB đã nắm vững vấn đề thì chắc có thể diễn đạt tự nhiên mà đâu cần tới “công cụ” này.

Điểm chung lớn là các ĐB còn quá chừng mực. Rất ít ĐB truy xét trách nhiệm một cách cụ thể và đến cùng với những vấn đề còn tồn tại. Một vài người đặt câu hỏi sát sườn, diễn đạt gai góc hơn một chút thì đã được dư luận chú ý, như ĐB Danh Út, Nguyễn Đăng Trừng, Nguyễn Minh Thuyết, Dương Trung Quốc…

Ảnh: TTX
ĐB Dương Trung Quốc (Đồng Nai): “Tôi đáp lại ý kiến phát biểu của Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng. Tôi cho cái gì đúng thì phải là đúng, sai là sai… Nhưng bản chất sự việc phải nói ra. Nếu mà vành đai 3 chưa xong chúng ta lại bảo 4 năm thì các cụ gọi là "Đâm chuông bỏ vãi", chúng ta phải dứt điểm chứ.

Tại sao làm việc này chưa xong chúng ta lại làm việc khác? Tôi cho đấy là cách làm không phù hợp với nhu cầu phát triển hiện đại của chúng ta hiện nay”.

ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam): “Tôi muốn hỏi lại Bộ trưởng những vấn đề mà Bộ trưởng đã hẹn với tôi và nhân dân tỉnh, tôi không muốn nói hứa.

… Hai vấn đề đó Bộ trưởng đã giải quyết như thế nào đến thời điểm hiện nay, cụ thể gần nhất là tại phiên họp thứ 18 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng bảo rằng tôi rất chia sẻ, tôi rất đồng tình, tôi xin tiếp thu và sẽ làm, không biết hôm nay tới đâu rồi?”.

Thật ra, dư luận luôn chú ý tới các ý kiến thẳng thắn, cho nên, nếu có sự đối đáp nảy lửa một chút ở các phiên thảo luận, thì cũng là điều bình thường, có khi lại càng thu hút sự quan tâm và thiện cảm của người dân đối với cả hai phía - Chính phủ và QH.

Chính phủ: vẫn làm dịu được các vấn đề dư luận quan tâm

Việc ít ĐB truy xét trách nhiệm một cách cụ thể, đẩy vấn đề được tới tận cùng, thực chất cũng không hoàn toàn do lỗi của ĐB hay sự non kém về trình độ, kỹ năng. Điều này còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác, như sự thiếu thời gian, cơ chế chất vấn của QH chưa cho phép, hoặc khả năng hùng biện của các bộ trưởng.

Quỹ thời gian hạn hẹp thì vẫn là vấn đề muôn thuở của phần lớn các cuộc họp quan trọng. Cái vấn đề muôn thuở này góp phần đưa tới việc cơ chế chất vấn của QH rất khó tạo điều kiện cho những cuộc “đối đáp”, “trao đi đổi lại” nhiều lần: Thường ĐB hỏi, bộ trưởng đáp, là xong. Rất ít ĐB truy vấn tiếp được, dù có thể không bằng lòng với câu trả lời.

Về khả năng hùng biện của các bộ trưởng thì phải nói là hơn hẳn nhiều ĐBQH. Trong khi nhiều ĐBQH còn cầm giấy đọc câu hỏi, thì, “các bộ trưởng có tiến bộ trong kỹ năng và sự chuẩn bị, hầu hết đều không đọc văn bản”, như Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đánh giá tổng kết.

Các bộ trưởng thường dành kha khá thì giờ để giảng giải, mở rộng vấn đề. Điều này giúp cử tọa nghe xong dễ thấy... cũng có lý, và không sao thu hẹp vấn đề vào trọng tâm được.

Trả lời chất vấn về chuyện lao động phổ thông ngoại quốc tràn lan, ảnh hưởng đến lao động trong nước, Bộ trưởng Lao động, Thương binh & Xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân khéo léo: “Lao động phổ thông vào nước ta vừa rồi có nhiều, nhưng cũng đã đóng góp rất lớn”.

“Tức là những ngành nghề mà chủ sử dụng lao động, đặc biệt là những nhà thầu nước ngoài tại Việt Nam, không tuyển được lao động Việt Nam, thì số này cũng đã đóng góp cho tiến độ thi công và thực hiện những công trình đầu tư, mà người ta trúng thầu thì về giải pháp và nguyên nhân như thế”.

Có thể hiểu ý Bộ trưởng là, lao động phổ thông ngoại quốc rất có ích, nhất là trong nhiều trường hợp lao động Việt Nam không đáp ứng được yêu cầu của nhà thầu ngoại quốc.

Thật ra, điều mà ĐB và cử tri quan tâm là: Khi ký hợp đồng, ta có buộc họ cam kết phải sử dụng lao động phổ thông Việt Nam không? Và nếu nhà thầu ngoại quốc cho rằng lao động phổ thông Việt Nam không đạt yêu cầu nên họ phải dùng lao động phổ thông của họ, thì họ có chứng minh được điều đó với cơ quan quản lý lao động của ta hay không?

Tuy nhiên, thời gian đã hết và ĐB cũng khó có thể đứng bật dậy “vặn” lại Bộ trưởng lần nữa.

ĐB Dương Trung Quốc “ghê gớm”: “Chúng tôi rất muốn tại diễn đàn này Phó Thủ tướng cho biết tình hình Biển Đông hiện nay ra sao? Chính phủ làm nhiều nhưng Chính phủ chưa nói cho dân biết, người dân không biết hiện nay vùng tranh chấp là như thế nào”.

Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng giải thích: “Vấn đề Biển Đông, gắn với vấn đề đó là vấn đề biên giới của nước ta, Biển Đông, biên giới chúng ta đều biết là biên giới trên bộ, ranh giới trên biển, đến nay báo cáo QH và QH cũng biết chúng ta đã giải quyết cơ bản xong và ký được các hiệp định biên giới trên bộ, phía bắc, phía tây chúng ta đã làm được, bây giờ chỉ đi vào cắm mốc giải quyết cụ thể…

Ảnh: TTX

… Trên biển thì chúng ta đã giải quyết tốt vùng vịnh Bắc Bộ, đã phân ranh giới, có bàn tới cả Hiệp định đánh cá, ở những vùng biển khác thì chúng ta đã bàn tới việc tuần tra chung, hợp tác tuần tra, bảo vệ để giải quyết cả những vấn đề của dân cư. Còn vùng biển còn lại thì chúng ta sẽ tiếp tục hợp tác đấu tranh trên nguyên tắc giữ vững chủ quyền về biển đảo của đất nước chúng ta, vừa rồi Chính phủ đã gửi báo cáo về ranh giới ngoài của thềm lục địa ra LHQ”.

Những dấu hiệu tích cực

Nhìn chung, QH vừa có những phiên chất vấn chất lượng, với nhiều câu hỏi sâu sát, phản ánh nguyện vọng của cử tri. Mặc dù các câu trả lời thực ra chưa hoàn toàn tương xứng và có lẽ chưa đáp ứng 100% mong đợi của cử tri, nhưng những buổi chất vấn tuần qua vẫn cho thấy nhiều điểm tích cực trong sinh hoạt chính trị của nước ta.

Đặc biệt là, lần đầu tiên trong lịch sử QH, sự quan tâm của công luận trong một vấn đề rất nhạy cảm như bô-xít Tây Nguyên đã được thể hiện qua một số ý kiến và chất vấn của ĐB. Việc vấn đề này được đưa ra rộng rãi trước bàn nghị sự QH là một bước tiến lành mạnh của một xã hội công dân đang trên quá trình dân chủ hóa

Câu chuyện bô-xít Tây Nguyên và QH được phản ánh như trong lời tổng kết của Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng, là “vấn đề quan trọng, nhạy cảm, được các vị đại biểu, cử tri và dư luận xã hội rất quan tâm”. Và Chủ tịch khẳng định: “Đó là những ý kiến xây dựng, trách nhiệm, chân thành; chí ít cũng là những ý kiến phản biện, lưu ý, ý kiến nhắc nhở, cảnh báo”.

Cuối cùng, cũng từ những cuộc chất vấn này, chúng ta nhận thấy rõ hơn một thực tế cũng có tính chất “muôn thuở” khác: Qua kỳ họp, những ĐB bám sát vào tâm tư, nguyện vọng của cử tri, sẽ luôn luôn được công luận đánh giá và ngợi khen.

 

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu