Pavarotti: Bừng sáng 9 nốt Đô huyền thoại
Hôm nay - 6/9/2008 là kỉ niệm tròn 1 năm ngày mất của Luciano Pavarotti, những người hâm mộ cùng nghe lại một trong những aria đã làm nên tên tuổi của Pavarotti. Một lần nữa chúng ta lại được thưởng thức các nốt Đô hùng vĩ và mạnh mẽ mà mỗi khi Pavarotti cất lên - "cả không gian xung quanh như bừng sáng".
Aria: Ah! mes amis... Pour mon âme
Trích opera La Fille du Regiment (Người con gái của trung đoàn)
Âm nhạc: Gaetano Donizetti
Libretto: Georges Henri Vernoy de Saint-Georges & Jean-François Bayard
Thể hiện: Luciano Pavarotti (tenor) cùng dàn nhạc và hợp xướng nam Ambrosian Singers
(chỉ huy: Richard Bonynge)
*****
Năm 1966, tại nhà hát Royal Convent Garden - một trong những nhà hát danh giá nhất thế giới, có một sự kiện nổi bật. Đó là đêm diễn vở opera La Fille du Regiment (Người con gái của trung đoàn) rất được yêu thích của Donizetti với sự xuất hiện của giọng soprano nổi tiếng Joan Sutherland và một tenor trẻ tuổi đang lên - Luciano Pavarotti.
 |
| Pavarotti trong vai Rodolfo, vở La Bohème (Giacomo Puccini) Nguồn: daylife.com |
Vai Rodolfo trong vở La Bohème của Puccini là “cuốn hộ chiếu” đưa Pavarotti đến các nhà hát opera nổi tiếng trên thế giới và là “mảnh đất màu mỡ” để xây dựng mối quan hệ với các ca sĩ nổi tiếng cũng như các nhạc trưởng uy tín. Nhưng sự vượt trội của Pavarotti so với các giọng tenor khác thì phải qua vai Tonio trong La Fille du Regiment mới được thể hiện.
Pavarotti đã có một đêm diễn xuất thần khiến khán giả (bao gồm cả gia đình hoàng gia Anh) như bị mê sảng. Cả khán phòng rung chuyển như sắp nổ tung và Pavarotti đã thực sự trở thành một tượng đài.
La Fille du Regiment, một vở opera của nhà soạn nhạc Ý nhưng lại có libretto bằng tiếng Pháp, là một trong những kiệt tác của Donizetti nói riêng và opera belcanto nói chung.
Opera belcanto – thể loại opera truyền thống của Ý, phát triển từ nghệ thuật “hát đẹp” (bel canto) của Ý và thực sự đạt đến đỉnh cao nhờ sự đóng góp của 3 nhà soạn nhạc tài năng Gioacchino Rossini, Vincenzo Bellini và Gaetano Donizetti.
Điểm đặc trưng của opera belcanto là những tuyến giai điệu tuyệt đẹp, trong sáng và đặc biệt là những đoạn nhạc màu sắc (coloratura) lướt nốt với tốc độ rất nhanh, những nốt cao trên mây và muôn vàn những kĩ thuật xử lý phức tạp để người ca sĩ có thể phô bày hết vẻ đẹp âm thanh của giọng cũng như nghệ thuật hát tinh xảo.
 |
|
Pavarotti cùng các bạn diễn năm 1966 trong La Fille du Regiment |
Ah! mes amis... Pour mon âme là aria trung tâm của cả vở La Fille du Regiment, thể hiện tâm trạng háo hức của Tonio khi được gia nhập trung đoàn từ sự dẫn dắt của tình yêu với Marie - "người con gái" của trung đoàn.
Ah! mes amis, quel jour de fête!
Je vais marcher sous vos drapeaux.
L"amour, qui m"a tourné la tête.
Désormais me rend un héros,
Ah! quel bonheur, oui, mes amis,
Je vais marcher sous vos drapeaux!
Qui, celle pour qui je respire,
A mes voeux a daigné sourire
Et ce doux espoir de bonheur
Trouble ma raison et mon coeur! Ah!
Ah! mes amis, quel jour de fête!
Je vais marcher sous vos drapeaux.
…
Pour mon âme, quel destin!
J"ai sa flamme et j"ai sa main!
Jour prospère! Me voici
Militaire et mari!
Trong đoạn kết của aria này, khi được những người lính chấp thuận tình cảm của mình với Marie, Tonio đã thể hiện niềm vui sướng tột độ của mình với 9 nốt Đô cao (c2) dồn dập, đặc biệt là nốt Đô cuối kéo dài, hát toàn giọng.
Nốt Đô cao vốn được coi là giới hạn của tenor và thường là nốt kết hoặc trong đoạn cao trào của mỗi aria dành cho tenor. Vì thế, việc làm sao hát đẹp được một nốt Đô hầu như là mục đích của tất cả những ca sĩ giọng tenor. Còn gì phấn khích hơn khi vào nhà hát để thưởng thức những nốt cao rực rỡ tròn đầy của những giọng tenor, soprano!
 |
|
Pavarotti luôn muốn tạo ra một thứ âm thanh mới riêng biệt, mới mẻ |
Thành thực mà nói, giọng Pavarotti không phải là một giọng thuận với opera belcanto. Pavarotti sở hữu một giọng lirico-spinto tenor (nam cao trữ tình-kịch tính) sáng khỏe, chắc nịch. Trong khi những vai nam trong opera belcanto được viết với những kĩ xảo màu sắc thường phù hợp với giọng leggiero tenor (nam cao nhẹ) bay bổng, thanh thoát.
Điều khiến Pavarotti được giới phê bình cũng như những người hâm mộ đánh giá cao, và có thể bỏ qua những hạn chế trên chính bởi một âm sắc tự nhiên đẹp tuyệt đối cũng như những nốt cao sáng rực rỡ, chắc nịch mà hiếm giọng tenor nào cùng thời ông có thể sánh bằng. Thưởng thức nghệ thuật của Pavarotti không phải ở khả năng diễn xuất, hay động tác hình thể, mà là thưởng thức vẻ đẹp âm thanh của giọng hát.
|
Một số trích đoạn opera do Pavarotti thể hiện |
Khi Pavarotti trình diễn, nghe ông hát, bạn không nhất thiết phải hiểu lời, không cần phải nhìn biểu cảm của gương mặt, ánh mắt, cử động của cơ thể, bạn chỉ cần nghe thôi. Tất cả những gì đến với bạn là thứ âm nhạc thuần khiết đến từ thứ nhạc cụ tuyệt vời nhất trên thế gian – giọng hát. Ít người biết rằng, cảnh giới cao nhất đối với tất cả những nghệ sỹ chơi nhạc cụ là tạo ra một thứ âm thanh “như giọng hát”, một thứ âm thanh giàu tình cảm và gần gũi với con người.
Ngày 6/9/2008 hôm nay là kỉ niệm tròn 1 năm ngày mất của Luciano Pavarotti, chúng ta cùng nghe lại một trong những aria đã làm nên tên tuổi của Pavarotti. Đây là bản ghi âm studio được thực hiện vào năm 1967, chỉ một năm sau đêm diễn huyền thoại năm 1966.
Một lần nữa chúng ta lại được thấy gần như trọn vẹn giọng hát thời thanh xuân của một trong những giọng tenor đẹp nhất trong lịch sử. Một lần nữa chúng ta lại được nghe các nốt Đô hùng vĩ và mạnh mẽ mà mỗi khi Pavarotti cất lên, cả không gian quanh ta như bừng sáng.
-
Văn Phương
|
Lời dịch |
|
Ôi! các bạn tôi, vui sao ngày hội! Cùng các bạn tôi sắp bước dưới cờ. Tình yêu đã thay đổi đầu óc này. Biến tôi thành một người hùng từ đó. Phải, các bạn ơi, hạnh phúc quá Cùng các bạn tôi sắp bước dưới cờ! Phải, người mà vì nàng tôi thở Đã rủ lòng cười với nguyện ước của tôi Và hi vọng về hạnh phúc dịu êm Khiến cho tâm trí tôi khuấy động! Ôi! các bạn tôi, vui sao ngày hội! Cùng các bạn tôi sắp bước dưới cờ. … Vì linh hồn này. Định mệnh tuyệt vời! Tôi có được bàn tay nàng cùng ngọn lửa! Phơi phới ngày vui mừng hớn hở! Có tôi đây: một anh lính, anh chồng!
|