Người được trí thức nước nhà thương và kính
(TuanVietNam) - Có những con người đáng quý mà sau mỗi lần gặp gỡ vì công việc, hay đơn giản chỉ là thăm hỏi xã giao, đều để lại trong lòng ta một ấn tượng đẹp đẽ và đằm thắm: Ta cảm thấy tin yêu cuộc đời hơn vì quanh ta còn có những trí tuệ khát khao chân lý và những tấm lòng chứa chan tình nhân ái.
Bảo vệ trí thức đến cùng, kể cả nhận kỉ luật Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt – ông Sáu Dân đối với tôi là một người như vậy. Ngay từ lần gặp gỡ trực tiếp đầu tiên đến lần cuối cùng (giữa tháng 5 năm 2008), mỗi lần Ông đều mang lại cho tôi một nguồn cảm hứng mới trong công việc và một chút ấm áp của tình người. Là người có may mắn được quen biết khá nhiều anh chị em trí thức nước nhà, hoạt động các lĩnh vực khác nhau, tôi thường rất chú ý đến cung cách mà ông Sáu Dân đối sử với họ, đồng thời lắng nghe họ nói về Ông. Và tôi đã gặp hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Có một sự kiện xảy ra ở Nam bộ từ hồi đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã làm tôi rất ngạc nhiên và thán phục ông Sáu Dân vì thái độ hết sức tôn trọng tri thức và trí thức. Đó là câu chuyện liên quan đến ông Nguyễn Thành Nhơn - một nhân sỹ “tây học”, mà sau này tôi có dịp hỏi lại và được Ông xác nhận. Chuyện ấy thế này. Robert Nhơn là con một gia đình điền chủ yêu nước ở Rạch Giá, tham gia cướp chính quyền trong cách mạng tháng 8/1945 cùng với ông Sáu Dân ở Phước Long. Sau đó mấy năm hai người cùng về công tác tại tỉnh uỷ Rạch Giá, ông Nhơn làm Bí thư kiêm Chủ tịch tỉnh, ông Sáu Dân làm Phó Bí thư. Năm 1949, Đoàn cán bộ cao cấp của TƯ Đảng vào Nam để tăng cường công tác tổ chức đã quyết định ông Sáu Dân lên thay ông Nhơn làm Bí thư tỉnh uỷ vì lý do thành phần giai cấp. Ông Sáu Dân đã kiên quyết không nhận sự đề bạt này với lý do: ông Nhơn là một trí thức yêu nước chân chính, có năng lực công tác và đang thực thi rất tốt nhiệm vụ của mình, không lẽ chỉ vì thành phần giai cấp mà bỏ phí một người tài giỏi và có đức. Cuối cùng đại diện TƯ Đảng đã đặt ông Sáu Dân giữa hai lựa chọn: hoặc nhận chức Bí thư tỉnh uỷ thay ông Nhơn, hoặc chịu kỷ luật của Đảng. Không đắn đo, ông dứt khoát chịu nhận kỷ luật và đứng dậy đi ra khỏi phòng họp trước sự ngỡ ngàng của mọi người.
Nói "không" với những ý kiến "không" Gần Ông chúng tôi cảm nhận được điều trăn trở suốt đời của Ông là làm sao để có thể học hỏi được nhiều nhất, nhanh nhất, hiệu quả nhất những tri thức mà Ông thiếu hụt từ thời niên thiếu rồi bước thẳng vào cuộc đời cách mạng quyết liệt không ngừng nghỉ. Cách của Ông là học tập không ngừng ở những chuyên gia giỏi nhất, nhiệt huyết nhất mà Ông có thể mời gọi được. Nếu có những người “học một biết mười” thì một trong số đó có thể là ông Sáu Dân. Bởi chỉ có những người như vậy mới có khả năng nắm bắt cái thần, cái cốt lõi của những vấn đề phức tạp bằng trực giác mẫn tiệp của mình; và trên cơ sở đó đã đưa ra các quyết định táo bạo và chính xác. Giới khoa học kỹ thuật hồi đó phân làm hai phái tranh luận gay gắt. Người khẳng định là không khả thi, người cho rằng có thể làm được. Vào thời điểm quyết định ông Sáu Dân triệu tập một cuộc họp gồm các cán bộ lãnh đạo và chuyên gia của các Bộ ngành có liên quan tại Bộ Công nghiệp để thảo luận việc triển khai thực hiện Dự án. Vẫn có nhiều ý kiến bàn lùi. Ông Sáu Dân đã nói một cách từ tốn nhưng đanh thép, đại ý: Tôi đến đây để bàn với các đồng chí triển khai thực hiện một chủ trương lớn đã được quyết định. Ai không tán thành chủ trương này thì có thể ra về, ai tán thành thì ở lại bàn bạc với tôi. Vào thời điểm đó, sau khi nghe nhiều ý kiến trái chiều, Ông đã cảm nhận được rằng (chắc là bằng trực giác) có thể triển khai thực hiện Dự án được và hoàn toàn tin cậy vào đội ngũ chuyên gia đầy nhiệt huyết luôn sát cánh bên Ông. Sau này có lần Ông phàn nàn với tôi: “Giới khoa học của các cậu nhiều lúc chẳng “ngon lành” tí nào. Cái gì mới cũng có người chống đối một cách quyết liệt. Sân Gôn đầu tiên ở Thủ Đức cũng chống, khách sạn 5 sao đầu tiên ở gần hồ Thủ Lệ cũng chống; chống bài bản và quyết liệt nhất là Dự án đường dây 500kv. Mấy ảnh doạ tôi quá chừng: nào là hiệu ứng ¼ bước sóng, nào là các cột điện dựng trên các sườn núi cheo leo không chịu được mưa bão và sấm sét v.v... Tôi lắng nghe nhưng cảm thấy mấy ảnh không có lý bằng mấy người quyết tâm làm, và trong cung cách tranh luận của họ có điều gì đó không đáng tin cậy... Bây giờ cậu thấy đấy, đường dây 500kv là niềm tự hào của cả nước".
Quan tâm tới những ý tưởng công nghệ mới Gần gũi với nhân dân, Ông luôn hoà nhịp với mạch đập của cuộc sống. Gần gũi với trí thức văn nghệ sỹ, Ông thông cảm với niềm khát khao tự do sáng tạo vị nhân văn. Gần gũi với trí thức khoa học - công nghệ, Ông không ngần ngại tạo mọi điều kiện thuận lợi cho những ý tưởng mới, những kỹ thuật mới được phát triển. Và sau đây là một minh chứng sống động. Ấy là vào khoảng cuối năm 2000 sau khi được biết một số ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính ở Quận 7 (Nhà Bè), Ông hỏi tôi về việc ứng dụng phần mềm quản lý địa chính WinGIS của công ty Dolsoft (TP. HCM). Tôi hứa với Ông sẽ tổ chức một cuộc họp do Bộ Khoa học – Công nghệ chủ trì với các đợn vị có liên quan để thảo luận về vấn đề này, và mời Ông tham dự. Ông đã đến dự, tươi cười, đôn hậu và sẵn sàng lắng nghe. Sau khi trân trọng giới thiệu sự có mặt và cám ơn sự quan tâm của cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng Võ Văn Kiệt, tôi đã nêu rõ nội dung của cuộc họp là: 1. Đề nghị nhóm Dolsoft trình bày tính năng và ưu việt của phần mềm WinGIS so với các phần mềm khác mua chọn gói của nước ngoài đang được sử dụng trong ngành Địa chính. 2. Đề nghị đại diện Tổng cục Địa chính, Sở địa chính và Sở Khoa học – Công nghệ thành phố HCM phát biểu ý kiến về khả năng ứng dụng. Ngay sau khi tôi đặt vấn đề, một đại diện của Tổng cục Địa chính đứng lên nói: “Chúng tôi hết sức ngạc nhiên là một vấn đề nhỏ như thế này mà phải làm phiền đến đồng chí cố vấn...”. Đồng chí cố vấn đã ôn tồn xin được cắt ngang: “Chính tôi mới là người phải ngạc nhiên là vì sao đồng chí lại cho rằng tôi không nên quan tâm đến những chuyện nhỏ? Và càng ngạc nhiên hơn nữa khi đồng chí coi đây là việc nhỏ; việc phát triển một công nghệ mới cho toàn ngành của các đồng chí cơ mà?”. Tôi đã vô cùng ân hận là đã không kịp báo cáo để Ông biết rằng sau khi “thất bại” ở trong nước Công ty Dolsoft (Trần Bá Hoàng) và phần mềm WinGIS (TS. Đinh Tiến Sơn) đã kiên trì và lặng lẽ đưa ra nước ngoài, và hiện đang rất thành công ở Mỹ.
Trời phú cho ông Sáu Dân gương mặt rạng rỡ và dáng vẻ hào hoa phong nhã rất phù hợp với trí tuệ và tâm hồn của Ông. Gần Ông ai cũng thấy dễ mến; giới trí thức thì càng quý Ông vì sự tinh tế và dí dỏm. Có lần Ông hỏi các bạn chơi quần vợt: “Sao lâu không thấy “gã đầu bạc” lên sân?”. Nghe tin Ông nói vậy, ngay chiều hôm đó tôi vội vàng xách vợt vào sân chơi trong khuôn viên Văn phòng Chính phủ. Ông đang ngồi nghỉ giữa hai séc bóng bên cạnh cốc bia hơi và đĩa lạc luộc.
|
|||||||||||||||||
