Mélodie huyền thoại

Mélodie mà các bạn nghe ngày hôm nay có thể ví như một cuộc hôn nhân vô cùng môn đăng hộ đối giữa thơ và nhạcđã đi vào huyền thoại.


Bản nhạc: Une flûte invisible (Cây sáo vô hình)
Thơ : Victor Hugo

Nhạc : Camille Saint-Saens

Thể hiện:  Anne Sofie von Otter

Album: La Bonne Chanson

******

 

Từ "Mélodie" tiếng Pháp có nghĩa là "giai điệu" nhưng trong âm nhạc cổ điển "Mélodie" là một thuật ngữ chỉ một thể loại thanh nhạc của Pháp tương đương với thể loại Lied trong thanh nhạc Đức. Mélodie được soạn cho một ca sĩ solo cùng phần đệm piano (hoặc một vài nhạc khí khác), dựa trên những lời thơ Pháp vốn cũng rất giàu nhạc tính.


Ca sĩ: Anne Sofie von Otter. Nguồn: www.bach-cantatas.com


 

Tuy nhiên các cuộc hôn nhân giữa thơ và nhạc từ trước đến nay không phải lúc nào cũng môn đăng hộ đối. Có rất nhiều bài thơ không thực sự nổi bật nhưng nhờ tài năng phổ nhạc của các nhạc sĩ mà đã trở nên nổi tiếng (trường hợp Lied Die Forelle (Con cá măng) của Schubert chẳng hạn).


Une flûte invisible
(Victor Hugo)

Viens! - une flûte invisible

Soupire dans les vergers.

La chanson la plus paisible

Est la chanson des bergers.

 

Le vent ride, sous l""yeuse,

Le sombre miroir des eaux.

La chanson la plus joyeuse

Est la chanson des oiseaux.

 

Que nul soin ne te tourmente.

Aimons-nous! aimons toujours!

La chanson la plus charmante

Est la chanson des amours.

 

Mélodie mà các bạn nghe ngày hôm nay có thể ví như một cuộc hôn nhân vô cùng môn đăng hộ đối đã đi vào huyền thoại, một cuộc hôn nhân đầy hạnh phúc khởi nguồn từ một tình yêu lãng mạn, đắm say. "Đám cưới" diễn ra vào năm 1885 - năm mà nhà soạn nhạc Pháp Camille Saint-Saens đã viết Mélodie Une flute invisible (Cây sáo vô hình) dựa trên bài thơ cùng tên của Victor Hugo, người đã qua đời cũng trong năm đó.
Thế nhưng một trong những khác biệt giữa nghệ thuật âm nhạc và nghệ thuật văn chương là ở chỗ: để đến với công chúng thưởng thức, âm nhạc cần phải thông qua nghệ sĩ biểu diễn chứ không thể chỉ qua những kí hiệu âm nhạc in trên giấy.

Trong lịch sử âm nhạc cổ điển có nhiều trường hợp nghệ sĩ biểu diễn tồi đã giết chết những kiệt tác âm nhạc khi nó mới chào đời hoặc kiệt tác âm nhạc không được công chúng biết đến mãi cho đến hàng trăm năm sau. Rất may là chuyện này không xảy ra với Mélodie Cây sáo vô hình của Camille Saint-Saens.

 

 

Cây sáo vô hình 
- tạm dịch -

Tới đây nào! Cây sáo vô hình
Thở hơi dài trong vườn cây trái
Ôi bài ca thanh bình bậc nhất
Là bài ca của những mục đồng.

Gió làm gợn tấm gương sẫm màu
Dưới cây sồi xanh, trên mặt nước.
Ôi bài ca vui mừng bậc nhất
Là bài ca của những chú chim.

Đừng để âu lo khiến em băn khoăn.
Ta yêu nhau đi! yêu nhau mãi mãi!
Ôi bài ca mê say bậc nhất
Là bài ca của những tình nhân!

Năm 1994 tại phòng hòa nhạc lớn trong Viện hàn lâm âm nhạc Stockholm, ca sĩ người Thụy Điển giọng mezzo-soprano (nữ trung) Anne Sofie von Otter đã tiến hành thu âm album La Bonne Chanson (Khúc Mỹ Ca), trong đó có Mélodie Cây sáo vô hình, cùng một số nghệ sĩ chơi đàn dây, kèn gỗ khác.

Và tất nhiên trong số những nghệ sĩ đệm đàn không thể thiếu Bengt Forsberg - nghệ sĩ piano người Thụy Điển và có lẽ là nghệ sĩ đệm được bà quý trọng nhất. Cùng với Bengt Forsberg, bà đã thực hiện một số đĩa nhạc recital và thính phòng chiếm lĩnh những giải thưởng sáng giá.
 
Đĩa La Bonne Chanson bốn năm sau đó đã nhận được giải thưởng Grammy 1998 về "Trình diễn thanh nhạc cổ điển hay nhất". Song có lẽ giải thưởng cao quý nhất là giải thưởng mà bà được trái tim công chúng yêu nhạc cổ điển trao tặng.

 

Khi nghe bản nhạc này mỗi người sẽ có một cảm xúc khác nhau. Chỉ chắc chắn rằng nếu bạn nghe nó đến lần thứ ba mà trái tim bạn không hề rung động thì bạn không có duyên với thể loại Mélodie trong âm nhạc cổ điển.

  • Ngọc Anh
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu