Giai đoạn phát triển mới của đất nước đặt ra những cơ hội và thách thức mới. Nhiều bạn đọc VietNamNet đã rất phấn khởi với định hướng TBT Nông Đức Mạnh nêu ra trong Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương khóa X sáng 29/6 tại Hà Nội: tạo động lực mạnh mẽ để tiếp tục đổi mới.

Bàn tròn trực tuyến trên Tuần Việt Nam giữa nhà báo Nguyễn Anh Tuấn, đông đảo độc giả với các vị khách mời: nguyên Bí thư Trung ương Đảng - nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Khoan và nguyên Phó Ban tổ chức Trung ương Nguyễn Đình Hương đặt ra những vấn đề nóng bỏng.
 

Các vị khách mời (từ trái qua): Nguyễn Đình Hương, Vũ Khoan và nhà báo Nguyễn Anh Tuấn cùng thảo luận trực tuyến với  đông đảo độc giả. Ảnh: L.A.D.

“Mọi vấn đề đều quyết định từ cán bộ”

Trước câu hỏi: “Làm gì để tạo động lực mạnh mẽ, tiếp tục đổi mới?” Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan nhận định:

Kinh nghiệm lịch sử, cách mạng, đổi mới cho thấy, không có cách đi khác ngoài huy động mọi nguồn lực sức mạnh của con người. Trong mục tiêu 10 năm tới, động lực chính, đột phá chính là huy động tính sáng tạo, lòng hăng say, niềm tin, đồng thuật toàn dân tộc.

Nhiệm vụ hàng đầu là tạo nguồn nhân lực tương xứng xã hội công nghiệp hiện đại. Chú trọng đến giáo dục - hiểu theo nghĩa rộng: hơn 80 triệu người thay đổi theo nếp sống công nghiệp hiện đại.

Sau đó, phải tạo động lực cho mọi người hăng say hướng tới mục tiêu chung – tạo ra cơ chế mới.

Theo ông Nguyễn Đình Hương, mọi vấn đề đều quyết định từ cán bộ.

Ông Hương nhấn mạnh, chỉ có dân chủ thực sự mới tìm ra được nhân tài xứng đáng. Do vậy cần đổi mới cách làm nhân sự các cấp, từ đại hội đảng cấp cơ sở, tuyển chọn đại biểu đi dự Đại hội, cho đến Đại hội toàn quốc. Làm sao để chọn được những người có đủ tài năng, đức độ, những người xứng đáng nhất vào vị trí lãnh đạo các cấp.

Những người đứng đầu phải có 4 tiêu chuẩn: bản lĩnh chính trị, giữ vững độc lập chủ quyền, XHCN, chủ nghĩa Mac-Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh; thứ 2 là phải có trí tuệ, thứ 3 là đạo đức – điều mà toàn Đảng toàn dân quan tâm nhất; thứ 4: phải dựa vào dân, phải nghe dân, phát huy trí tuệ của dân.

Giải phóng cơ chế, giải phóng sức người

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đặt vấn đề để giải phóng sức sáng tạo của con người, cần tháo gỡ những cơ chế cụ thể như thế nào?

Ông Vũ Khoan nhận định: Trong lĩnh vực sản xuất, mặc dù có chủ trương tạo điều kiện cho tất cả thành phần kinh tế tham gia, nhưng trong thực thi còn nhiều vướng mắc, cản trở DN vừa và nhỏ, DN ngoài quốc doanh. Cơ chế độc quyền đã gỡ bỏ nhiều, nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc. Do vậy, cần sự thay đổi mạnh mẽ hơn nữa.

Yêu cần thứ 2 để tạo động lực phát triển là đổi mới cơ bản hệ thống giáo dục. Vừa qua, giáo dục tuy tiến bộ nhưng còn nhiều khiếm khuyết, chưa đáp ứng thời kì hội nhập kinh tế quốc tế. Đổi mới giáo dục toàn diện là cấp bách.

Thứ 3 là phải cải tiến phúc lợi xã hội: giáo dục và y tế.

Dân chủ thực sự

"Quan trọng là mạnh dạn đổi mới cách làm” - Ông Nguyễn Đình Hương.

Đảng ta quan tâm đến phát huy dân chủ. Nhưng làm gì để những quyết tâm, những chủ trương đó trở thành hiện thực ?

Ông Nguyễn Đình Hương – một vị lãnh đạo lão thành trong công tác Đảng cho rằng: “Dân chủ trong Đảng là nhiều vấn đề rộng… Cách làm như hiện nay còn thiếu, vì chưa quan tâm đúng mức sự đóng góp từ dưới lên.”

Ông Hương đề nghị cần mở rộng cách làm đề cử người từ dưới lên.

Nếu như cách làm trước đây, “công tác tổ chức cán bộ là bí mật tới giờ phút cuối cùng”, “hiện nay đất nước đã khác, đất nước hòa bình, đã đổi mới thì nên công khai minh bạch công tác tổ chức, cán bộ, chọn lựa lãnh đạo các cấp “.

"Do vậy, cần thiết phải công khai minh bạch thông tin." – Ông Hương nói.

“Tôi tin rằng Hội nghị TW lần này, xu thế dân chủ sẽ được toàn Đảng, toàn dân tán thành. Phải công khai hoá, dân chủ hoá. Có vấn đề gì chất vấn trong Đảng, đồng chí nào đó được quyền chất vấn, được quyền hỏi những ứng cử viên ra ứng cử vị trí cao nhất của Đảng và Nhà nước”.

“Mạnh dạn đổi mới cách làm là quan trọng.” - Ông Hương nhấn mạnh.

Ông Vũ Khoan cho rằng: “trong thời kì mới, không thể duy trì cách làm cũ”, nhưng “phải có bước đi cần thiết, truyền thống lâu dài, không thể thay đổi dễ dàng”.

Đánh giá bằng hiệu quả công việc

“Có một thời gian, chúng ta đã phạm sai lầm là đánh giá cán bộ không căn cứ hiệu quả công việc, mà chỉ căn cứ vào một vài điều: nói được, viết được, xử lý không mất lòng ai, là được… đề bạt.” – Ông Nguyễn Đình Hương nhận xét.

Theo ông, “cán bộ qua thực tiễn ở cơ sở, một tỉnh ngành, mà làm có hiệu quả, để lại ấn tượng thì đó là người có đức có tài.”

Thước đo của một Bí thư tỉnh chính là việc ông lãnh đạo tỉnh đóng góp được lợi gì cho đất nước, dân được hưởng lợi gì? Ông Kim Ngọc là một Bí thư tỉnh ủy xuất sắc , được nhân dân tôn vinh, tiếc rằng hôm nay chúng ta chưa có nhiều Bí thư tỉnh ủy để lại dấu ấn như ông Kim Ngọc.

Ông Vũ Khoan cũng có cùng quan điểm cho rằng: Chúng ta nên quen dần với việc đánh giá nhân sự theo hiệu quả công việc cuối cùng. Ta phải thay đổi cách đánh giá cán bộ, không chỉ từ trên xuống, mà đánh giá từ dưới lên, các cấp đánh giá lần nhau. Phải làm thường xuyên, đều đặn.

Tháo gỡ cơ chế để thu hút nhân tài

Chúng ta cần quan tâm tạo cơ chế cho những người tài năng, đức độ, có nguyện vọng cống hiến, có chương trình hành động cụ thể , có cam kết trách nhiệm khi nhận nhiệm vụ và được người dân tín nhiệm được tham gia giữ các vị trí lãnh đạo các cấp .

Ông Nguyễn Đình Hương cho rằng, với 3 cơ chế hiện tại trong Đảng: bầu cử, bổ nhiệm và thi tuyển thì việc thi tuyển cán bộ cho thấy những kết quả rõ rệt. Điều này đã được làm thí điểm trong công tác tuyển chọn hiệu trưởng Đại học…

Bầu cử trực tiếp và đề bạt vượt cấp

Ông Vũ Khoan: "Chúng ta nên quen dần với việc đánh giá nhân sự theo hiệu quả công  việc cuối cùng."

Ông Nguyễn Đình Hương bày tỏ thái độ “rất hoan nghênh anh Nguyễn Bá Thanh” trong trường hợp mạnh dạn đổi mới bầu chủ tịch ở Đà Nẵng. Ông bày tỏ: “Mình phải tin vào dân. Dân họ sáng suốt lắm. Nếu lo ngại thì cứ thí điểm cho bầu trực tiếp ở cấp xã. Nhưng tôi tin vào dân.” Có những việc đã từng thảo luận trong Đại hội 10 , thì nên tiếp tục xem xét để thực hiện ở Đại hội các cấp và Đại hội 11.

Cũng trong những đòi hỏi bức thiết của đất nước, cần những người lãnh đạo thực sự có tài, nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đặt ra vấn đề: “Trong thời chiến, có những vị chỉ huy được lên vượt cấp, từ đại đội trưởng lên trung đòan trưởng. Hiện nay có thể có sự vượt cấp không?”

Ông Hương cho rằng: “Ở VN, vượt cấp trong kháng chiến thì có. Nhưng thời bình thì khó.”

Chẳng hạn, ta có quy định chưa hết một khoá Trung ương thì không được bầu vào ban bí thư. Đó là sự cứng nhắc. Quan điểm của tôi là không phân biệt thành phần xuất thân, không quan niệm thời gian dài hay ngắn. Có người có sức bật, có đủ năng lực thực sự để gánh vác , thì nên tin tưởng giao trọng trách.

Ông Vũ Khoan cũng chia sẻ đã có một số cán bộ được đề bạt “vượt cấp” và họ đã trưởng thành nhanh, không ít người đã thành công và đang giữ những vị trí quan trọng hiện nay.

Nhưng vấn đề vẫn là “chúng ta chưa có cơ chế quần chúng tôn vinh, giới thiệu, kênh đó đang yếu.” – ông Khoan nói.

Thực tế cho thấy, rất nhiều nhân vật tiên tiến đã được đề bạt khi tuổi còn rất trẻ. Có những vị lãnh đạo được vào Bộ chính trị, vào các vị trí chủ chốt trong Đảng và nhà nước khi tuổi chưa đến 50, và đều chứng tỏ sức cống hiến của mình.

"Nhưng cách làm đó chưa được nhân rộng.” – Ông Nguyễn Đình Hương nhận định - "Do đó, nếu chúng ta tháo gỡ cơ chế, sẽ thu hút thêm được nhiều người tài vào bộ máy."

Ông cho rằng, ta chưa huy động được nhiều thành phần vào lãnh đạo đất nước. Vì có những vướng mắc chưa được tháo gỡ trong cách tuyển chọn người. Ta đang hô hào bổ nhiệm những người ngoài Đảng vào những vị trí chủ chốt, nhưng quy chế đề bạt lại phải qua trường Đảng, trong khi đó khi tuyển sinh thì những người không phải Đảng viên lại không được học.

Kết thúc cuộc thảo luận, các vị khách mời cùng nhiều độc giả bày tỏ niềm tin tưởng Đảng luôn có những đổi mới, điều chỉnh hợp lý trong các giai đoạn khác nhau. Bởi lẽ, hơn lúc nào hết, đây là lúc chúng ta cần thực sự quan tâm đến việc tập hợp, trọng dụng, vận động tổng lực nguồn lực xã hội, động viên, phát huy được sức mạnh tòan dân tộc, tạo động lực mạnh mẽ để tiếp tục đổi mới.

Linh Thủy (lược ghi)