"Âm láy ma quỷ": Bản sonata từ giấc chiêm bao
(TuanVietNam) - Rất nhiều giai thoại được dựng lên xung quanh cái tên và nguồn gốc ra đời tác phẩm Âm láy ma quỷ của nhà soạn nhạc Giuseppe Tartini. Nhưng giai thoại nào cũng cho rằng Âm láy ma quỷ khởi nguồn từ một giấc chiêm bao.
Bản nhạc: Sonata ÂM LÁY MA QUỶ
Tác giả: Giuseppe Tartini
Thể hiện: Anne-Sophie Mutter và Dàn nhạc giao hưởng Vienna (chỉ huy: James Levine)
*****
Giuseppe Tartini (1692 – 1770) là một trong những nhà soạn nhạc kiêm nghệ sĩ violon nổi tiếng trong lịch sử âm nhạc. Tác phẩm được biết đến nhiều nhất của ông là bản sonata giọng Sol thứ còn gọi là Âm láy ma quỷ.
 |
|
Chân dung nhà soạn nhạc Giuseppe Tartini |
Âm láy ma quỷ được viết cho violon cùng phần đệm basso continuo. Đây là một tác phẩm nổi tiếng vì đòi hỏi không chỉ kỹ thuật chơi violon cực khó, ngay cả với thời nay, mà còn cả mức độ biểu cảm nội tâm sâu sắc - một của hiếm vào thời của Tartini.
Âm láy ma quỷ được xuất bản lần đầu năm 1798, nhiều năm sau khi tác giả qua đời. Rất nhiều giai thoại được dựng lên xung quanh cái tên và nguồn gốc ra đời tác phẩm. Nhưng giai thoại nào cũng cho rằng Âm láy ma quỷ khởi nguồn từ một giấc chiêm bao.
Trong một giấc mơ của Tartini khi ông ẩn náu tại tu viện Thánh Francis tại Assini, quỷ sứ đã hiện lên ở chân giường ông và chơi một bản sonata. Lúc thức dậy, Tartini đã sáng tác một bản sonata cho đàn violon, mô phỏng tác phẩm mà ông đã nghe quỷ sứ chơi trong giấc mơ.
 |
|
Bức tranh miêu tả giai thoại "giấc mơ quỷ sức chơi đàn" - |
Theo một giai thoại khác thì chính Tartini đã kể với nhà thiên văn học Jérôme Lalande rằng ông mơ thấy quỷ sứ hiện ra và đề nghị được làm người phục vụ ông. Cuối những bài học giữa họ, Tartini trao cho quỷ sứ cây đàn violon của mình và kiểm tra kĩ năng chơi của nó.
Ngay lập tức quỷ sứ chơi đàn với một trình độ bậc thầy khiến Tartini như nghẹt thở. Khi Tartini thức dậy, ông lập tức chép lại bản sonata, cố gắng nắm bắt được những gì ông nghe được trong giấc mơ.
Giai thoại chỉ là giai thoại nhưng chuyện Tartini từng ẩn náu tại tu viện Thánh Francis tại Assini là có thật. Vì kết hôn với Elisabetta Premazone - người thiếu nữ được một hồng y giáo chủ thế lực để mắt tới, Tartini bị vu cho tội bắt cóc Elisabetta Premazone. Tartini phải bỏ trốn tới tu viện Thánh Francis tại Assini, nơi ông có thể thoát khỏi truy tố và tiếp tục chơi violon.
|
Một số tác phẩm của |
|
>>> Khúc tình ca da diết muôn đời |
Phần lớn bản sonata mang những đặc trưng hoàn toàn theo thông lệ sonata thời bấy giờ. Tấn bi kịch nội tâm được thể hiện qua những giai điệu bóng bẩy, những nốt láy duyên dáng ngập tràn trong tác phẩm.
Dường như một bức tranh mô tả nụ cười của một người con gái hồng nhan bạc phận đang hiện dần lên. Nụ cười tươi tắn không che giấu nổi nội tâm giằng xé: giữ gìn thiên lương hay buông mình cho quỷ sứ?
Yếu tố âm nhạc liên quan đến cái tên của tác phẩm xuất hiện ở đoạn cadenza chói sáng gần cuối tác phẩm. Trong đoạn cadenza này, kĩ thuật láy/rung (thrill) rất khó vì đòi hỏi người biểu diễn phải rung trên một dây đàn trong khi phải lướt nốt thật nhanh trên một dây khác.
Ngay cả nghệ sĩ vĩ cầm có tiếng là Leopold Mozart (cha của Wolfgang Amadeus Mozart vĩ đại) cũng đánh giá: "những nét lướt đó đòi hỏi một kĩ xảo không xoàng." Sau đoạn cadenza khá dài, bè basso continuo tham gia trở lại trong ít nhịp cuối cùng đầy kịch tính. Cao trào đấu tranh nội tâm vừa mới qua nhưng câu trả lời cuối cùng vẫn chưa hề xuất hiện.
 |
|
Nguồn: virtualsheetmusic.com |
Tuy rất thành công khi biểu diễn sonata Âm láy ma quỷ trước các thính giả của mình nhưng Tartini vẫn khẳng định: "còn thua xa so với những gì tôi đã được nghe" và "nếu tôi có thể kiếm sống bằng phương tiện khác, tôi đã đập cây đàn violon và từ bỏ âm nhạc mãi mãi."
