Xăng sinh học - "cứu tinh" của môi trường?

Khi mà Hà Nội, TPHCM và nhiều đô thị ngập trong khói xăng thải ra từ hàng chục triệu ô tô, xe máy thì xăng sinh học xuất hiện với ưu điểm, tiện ích vượt trội so với các loại xăng thường. Chính những yếu tố tiện ích đó đã thu hút được sự quan tâm của người tiêu dùng và toàn xã hội... sự kiện nóng

Nổi tiếng thế giới nhờ... đặc quánh khói xăng

Theo thống kê của Vụ Môi trường - Bộ GTVT, hiện nay, tại các đô thị của Việt Nam, phương tiện đi lại chủ yếu vẫn là mô tô, xe gắn máy. Riêng ở TP.HCM, số hộ gia đình có xe gắn máy chiếm đến 98% và tại Hà Nội con số đó là trên 87% tổng lưu lượng xe hoạt động trong nội thành. Tính chung cả nước hiện có khoảng trên 27 triệu xe gắn máy, hơn một triệu ô tô cá nhân. Hai loại phương tiện nói trên, gồm nhiều chủng loại đã qua nhiều năm sử dụng nên có chất lượng kỹ thuật thấp, mức tiêu hao nhiên liệu cao và nồng độ chất độc hại trong khí xả cao. Khói thải từ các phương tiện này góp đến 70% ô nhiễm ở các thành phố.

Còn theo "Báo cáo triển vọng môi trường toàn cầu 4" do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) công bố ngày 26/10/2007 đã đánh giá Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai trong số sáu thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới.

Vào giờ cao điểm tại Hà Nội, nồng độ bụi tính trung bình gấp 4 lần tiêu chuẩn cho phép, nồng độ khí CO cao hơn 2,5 lần, hơi xăng cao hơn 12,1 - 200 lần tiêu chuẩn cho phép. Người dân sống quanh các điểm nóng giao thông có biểu hiện triệu chứng rõ tới sức khoẻ như kích thích các hệ cơ quan mắt, mũi, họng, da và thần kinh thực vật.

Một điểm bán xăng sinh học tại Hà Nội.

Theo các nhà khoa học, do có trị số octan cao (RON = 109) nên ethanol hoàn toàn có thể thay thế chất phụ gia MTBE (tuy độc hại cho môi trường nhưng vẫn được sử dụng để tăng trị số octan cho loại xăng gốc dầu truyền thống) nhằm tăng trị số octan của hỗn hợp nhiên liệu. Khi pha ethanol vào xăng gốc (tỷ lệ ethanol càng cao, trị số octan sẽ càng cao) sẽ giúp giảm hiện tượng kích nổ, nâng cao hiệu suất cháy nên nhiên liệu cháy triệt để hơn, giảm lượng xăng thừa, giảm khói thải và động cơ cũng vì thế mà sạch hơn, hoạt động bền lâu hơn.

Tuy nhiên, nhà sản xuất PV OIL cũng lưu ý, hiện nay, động cơ xe máy, ô tô ở thị trường Việt Nam không được thiết kế chuyên biệt để sử dụng xăng pha cồn. Vì vậy, với tỷ lệ dưới 10% thì các loại xe sản xuất từ sau năm 1994 và được nhà sản xuất khuyên dùng xăng A92 thì có thể yên tâm sử dụng. Còn nếu muốn sử dụng xăng pha cồn tỷ lệ cao hơn thì phải thay đổi một số chi tiết máy để phù hợp với đặc tính của loại xăng sinh học này.

Còn tại TP. Hồ Chí Minh, theo Chi cục Bảo vệ môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nồng độ NO2 trung bình ở thành phố cao từ 2 - 3 lần tiêu chuẩn cho phép. Trong thời điểm kẹt xe, tiêu chuẩn này vượt từ 4 - 6 lần. Trong khi đó, nồng độ bụi luôn ở tỉ lệ 100% giá trị không đạt. Cụ thể, tỉ lệ bụi trung bình của thành phố từ 0,37 - 0,68 mg/m3, vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 - 2,5 lần.

Ở khu vực phía đông thành phố, trên xa lộ Hà Nội, đoạn từ cầu Rạch Chiếc đến ngã tư Thủ Đức, nồng độ khói bụi trung bình trong không khí luôn vượt chuẩn cho phép từ 5 - 8 lần.

Khu trung tâm thành phố, hiện điểm nóng của ô nhiễm khói bụi là nút giao thông ngã tư Nam Kì Khởi Nghĩa - Võ Thị Sáu đến cầu Nguyễn Văn Trỗi. Theo kết quả quan trắc được cập nhật trong ngày, nồng độ khói bụi ở đây luôn vượt tiêu chuẩn từ 3 - 6 lần.

Những con số nêu trên hiện đang trở thành thách thức lớn đối với môi trường và những nhà hoạch định chính sách để bảo vệ môi trường sống tại các đô thị của Việt Nam nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung.

Một hướng đi, nhiều lợi ích

Theo các chuyên gia kinh tế năng lượng, trong vòng 15 năm tới, nhu cầu về dầu mỏ tự nhiên sẽ ngày một cao hơn so với khả năng khai thác, cung cấp của các quốc gia. Nhu cầu xăng dầu tăng không có điểm dừng chính là nguyên nhân khiến giá dầu có lúc tăng chóng mặt, gây sức ép rất lớn tới nền kinh tế của hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

Trên thực tế, nhận thức được tác hại của các loại nhiên liệu hóa thạch tới môi trường và cũng để đảm bảo an ninh năng lượng, nhiều nước trên thế giới, điển hình là Brasil đã có chiến lược đầu tư cho nghiên cứu, sử dụng các loại nhiên liệu sinh học như xăng pha cồn ethanol và dầu diesel sinh học.

Cây sắn - nguồn nguyên liệu cho sản xuất xăng sạch.
Đến nay, khoảng 25% lượng xăng tiêu thụ ở Brasil đã được thay thế bằng cồn sinh học (ethanol), số cồn này được sản xuất trên 5% diện tích đất nông nghiệp và trong tương lai chắc chắn sẽ còn cao hơn. Sản lượng cồn sinh học hàng năm tại Brasil tăng trưởng khá lớn (trên 10%) và dự kiến sẽ đạt khoảng 32 đến 35 tỷ lít vào năm 2015.

Ngoài việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, xu hướng sản xuất và sử dụng xăng sinh học còn vì các lợi ích của nó đối với môi trường. Do có nguồn gốc thực vật (ethanol được sản xuất từ gỗ thải, rơm rạ, mía, sắn, bắp...) nên xăng sinh học có khả năng phân hủy sinh học nhanh, là dạng năng tái tạo được nên thân thiện hơn với môi trường. Sự phát thải khí trong quá trình đốt cháy nhiên liệu cũng giảm đáng kể so với xăng gốc dầu. Ví dụ, xăng sinh học E5 (Tỷ lệ pha trộn là 5% ethanol với 95% xăng thường - tỷ lệ thấp nhất) cũng đã làm giảm đến hơn 30% khí CO2 (loại khí gây hiệu ứng nhà kính làm biến đổi khí hậu trái đât) và giảm đáng kể lượng hạt bụi, HC, NO, SO, CO... (*)

Ông Hoàng Minh Đạo - Cục trưởng Cục Kiểm soátô nhiễm (Bộ Tài nguyên Môi trường) cho biết: "Xăng sinh học là một dạngnhiên liệu có rất nhiều lợi điểm như: Thứ nhất, nó là một dạng năng lượng đóng góp vào cơ cấu năng lượng của đất nước bên cạnh nhiều nguồn khác nhau như xăng dầu khí. Thứ hai, do tính chất và đặc thù,xăng sinh họcgóp phần giảm ô nhiễm môi trường và giảm tính bức xúc và căng thẳng của biến đổi khí hậu".

Mặt khác, việc sản xuất nhiên liệu sinh học tại các quốc gia nông nghiệp cũng góp phần cải thiện đời sống kinh tế nông thôn. Xét trên tình hình thực tế tại Việt Nam, bên cạnh những lợi ích về môi trường, việc có một hay nhiều vùng trồng cây nguyên liệu để sản xuất nhiên liệu sinh học còn góp phần tạo ra hàng triệu việc làm cho người nông dân, góp phần phủ xanh đất trống, đồi núi trọc tại các khu vực miền núi, trung du đang bị xói mòn.

Theo thông tin từ Tổng cục Quản lý đất đai, trong những năm qua, diện tích đất nông nghiệp đã không ngừng tăng lên ở các vùng trung du và miền núi. Đất đai ở các vùng này lại rất thích hợp để trồng cây nguyên liệu, đặc biệt là sắn và mía để phục vụ ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học.

Hiện nay, chính phủ Việt Nam đã cấp phép xây dựng 6 nhà máy sản xuất ethanol dùng sắn lát làm nguyên liệu đã giúp người nông dân trồng sắn ở các tỉnh lân cận ổn định sản xuất và cuộc sống. Bên cạnh việc thu mua sắn nguyên liệu, các nhà máy sẽ còn hỗ trợ người nông dân về giống cũng như kỹ thuật canh tác mới với mục tiêu tăng thu nhập cho hộ nông dân, tăng sản lượng hàng hóa... Chính vì vậy, việc quy hoạch được vùng trồng sắn hợp lý, thu mua sắn ổn định cho nông dân để sản xuất ethanol sẽ không chỉ giúp xóa đói giảm nghèo ở các vùng sâu, vùng xa mà còn giúp cải thiện cuộc sống với nguồn thu nhập ổn định cho phần lớn nông dân ở các địa phương, rút ngắn dần khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị.

Ông Phạm Anh Tuấn - Tổng giám đốc Công ty Nhiên liệu Phương Đông cho biết: "Sản xuất xăng sinh học góp phần vào việc phát triển nông thôn và vùng sâu, vùng xa. Trong kết cấu giá thành của ethanol thì 55 - 70% từ sản phẩm nông nghiệp (mía hay sắn). Tại Việt Nam, ethanol được sản xuất từ sắn. Hiện tại, với khoảng 500 nghìn hecta trồng sắn và sản lượng thu hoạch mỗi năm tương đương 10 triệu tấn sắn tươi thì đến năm 2015, Việt Nam vẫn đảm bảo nguồn nguyên liệu để để sản xuất ethanol cho nhu cầu trong nước. Nếu việc trồng sắn được duy trì ổn định thì sẽ có hơn 300 nghìn hộ gia đình, nếu nhân 4 người/hộ thì có khoảng 1,2 triệu người, hầu hết là những người rất nghèo, bà con sống ở vùng sâu vùng xa ổn định được cuộc sống từ việc trồng sắn. Vì thế việc sản xuất ethanol từ nguyên liệu sinh học tạo ra một đầu ra vững chắc, hình thành chuỗi giá trị của ngành nhiên liệu trong nước và tạo cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân".

Theo các nhà khoa học, do có trị số octan cao (RON = 109) nên ethanol hoàn toàn có thể thay thế chất phụ gia MTBE (tuy độc hại cho môi trường nhưng vẫn được sử dụng để tăng trị số octan cho loại xăng gốc dầu truyền thống) nhằm tăng trị số octan của hỗn hợp nhiên liệu. Khi pha ethanol vào xăng gốc (tỷ lệ ethanol càng cao, trị số octan sẽ càng cao) sẽ giúp giảm hiện tượng kích nổ, nâng cao hiệu suất cháy nên nhiên liệu cháy triệt để hơn, giảm lượng xăng thừa, giảm khói thải và động cơ cũng vì thế mà sạch hơn, hoạt động bền lâu hơn.

Tuy nhiên, nhà sản xuất PV OIL cũng lưu ý, hiện nay, động cơ xe máy, ô tô ở thị trường Việt Nam không được thiết kế chuyên biệt để sử dụng xăng pha cồn. Vì vậy, với tỷ lệ dưới 10% thì các loại xe sản xuất từ sau năm 1994 và được nhà sản xuất khuyên dùng xăng A92 thì có thể yên tâm sử dụng. Còn nếu muốn sử dụng xăng pha cồn tỷ lệ cao hơn thì phải thay đổi một số chi tiết máy để phù hợp với đặc tính của loại xăng sinh học này.

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu