Dân chủ, nền tảng để Đảng vượt lên

Không ai muốn người đứng đầu chịu trách nhiệm đứng mũi chịu sào lại trung dung, "quan năm cũng ừ, quan tư cũng gật". Họ muốn người đứng đầu phải xông thẳng vào cuộc sống, đương đầu với thử thách. sự kiện nóng

>> Bầu người có tư duy đổi mới, uy tín với dân vào Trung ương

>> Nguyên Phó Ban tổ chức Trung ương bàn chuyện nhân sự

Hội nghị Trung ương lần thứ 12 (khóa X) vừa bế mạc. Trong Thông báo Hội nghị và Diễn văn bế mạc, Tống bí thư Nông Đức Mạnh nhấn mạnh đến Các quan điểm phát triển được xác định trong Chiến lược. Trong đó phát triển nhanh, bền vững là yêu cầu xuyên suốt; đổi mới đồng bộ, phù hợp về kinh tế và chính trị vì mục tiêu xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; thực hành dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người...

Dân chủ trước hết

Nếu ai đã từng theo dõi các kỳ đại hội trước đây cũng như trong các văn kiện của Đảng thì sẽ thấy trong Chiến lược có sự đổi mới rõ rệt, đó là thay đổi thứ tự vị trí của của cụm từ dân chủ.

Đây không đơn thuần là thay đổi vị trí các cụm tự. Quan trọng hơn, sự sắp xếp đó là chỉ dấu về sự thay đổi nhận thức.

Chúng ta đã từng tranh luận rất sôi nổi về cụm từ: dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Để cụm từ dân chủ ở vị trí nào cho đúng? Phải thứ tự như trên hay là dân chủ, công bằng, văn minh. Vấn đề này đã kéo dài khá lâu thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu.

Và lần này chúng ta đã có sự thay đổi (dự thảo), hay là dám thay đổi? Ở sự thay đổi này không chỉ đúng về mặt lý luận mà cả thực tiễn. Tại sao lại như vậy? Vì dân chủ mới là nền tảng của xã hội. Xã hội phải nói dân chủ trước thì mới nói đến công bằng, văn minh. Không có dân chủ thì sẽ không có công bằng, văn minh được. Cho nên đúng nghĩa về mặt logic mà nói thì xã hội dân chủ, con người được tự do. Dân chủ và tự do vừa là mục tiêu, vừa là động lực cách mạng. Từ dân chủ, tự do thì mới nói đến công bằng, văn minh.

Ảnh tư liệu.

Về mặt lý luận, dân chủ là một hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội, trong đó thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực thông qua một hệ thống bầu cử tự do. Tất cả mọi thành viên của xã hội (công dân) đều có quyền tiếp cận đến quyền lực một cách bình đẳng và tất cả mọi thành viên (công dân) đều được hưởng các quyền tự do được công nhận rộng rãi.

"Dân chủ là đừng bịt miệng dân"

Dân chủ suy cho cùng đó là thành quả của toàn nhân loại qua đấu tranh mà thành. Chính trong Tuyên ngôn độc lập, Bác Hồ đã viện dẫn ra Tuyên ngôn Nhân quyền của nước Mỹ và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp để nhấn mạnh đến tư tưởng tự do bình đẳng như là cốt lõi của dân chủ. Dân chủ khẳng định quyền lực thực sự của người dân và tôn trọng dân. Bác Hồ thì nói rất giản dị về khái niệm "dân chủ" nhưng trở thành bất hủ vì có tính thực tiễn rất cao: "Các chú diễn giảng hai tiếng dân chủ sao mà rắc rối, dài dòng thế? Dân chủ thật ra có nghĩa là: để cho dân được mở miệng. Dân chủ là đừng bịt miệng dân".

Tuy nhiên khi đề cập đến dân chủ có lẽ vấn đề thực tiễn lại là vấn đề quan trọng nhất. Chúng ta đã nói rất nhiều về lý luận và về quan điểm. Ai cũng nói và nhấn mạnh đến vai trò của dân chủ nhưng thực hành thế nào, đi vào đời sống chính trị xã hội ra sao, dân chủ đến từng cơ quan tổ chức và người dân thế nào mới là điều quan trọng.

Có nghĩa là dân chủ phải đi vào đời sống thực sự chứ không phải dừng lại sách vở bàn luận. Nói như Goethe "mọi lý luận đều màu xám, cây đời mãi mãi xanh tươi". Nhiều khi chúng ta nói rất hay nhưng làm chưa được bao nhiêu.

Việc Đảng cũng là việc dân

Đảng ta là đảng cầm quyền, do vậy để thực hiện dân chủ trong xã hội thì trước hết phải đảm bảo dân chủ trong Đảng. Đảng phải tiến hành dân chủ rộng rãi, "phải thực sự mở rộng dân chủ để đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình". Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm quyền làm chủ của nhân dân chính là do sự thiếu dân chủ trong Đảng.

Và lần này, thiết nghĩ Đảng cần có những bước đi dân chủ thật sự trong công tác giới thiệu và bầu cử nhân sự. Đây là kỳ vọng của mọi người dân trong lúc này, bởi suy cho cùng việc Đảng cũng là việc dân. Dân tộc này đã trao cho Đảng vai trò lãnh đạo đất nước trong suốt 80 năm lịch sử. Dân tộc này có quyền đòi hỏi Đảng phải vượt lên, dẫn dắt dân tộc đi tiếp chặng đường phát triển mới.

Không ai muốn người đứng đầu chịu trách nhiệm đứng mũi chịu sào lại trung dung, "quan năm cũng ừ, quan tư cũng gật". Họ muốn người đứng đầu phải xông thẳng vào cuộc sống, đương đầu với thử thách. Đừng sợ sai bởi người dân có trăm tay nghìn mắt và rất công bằng. Sai nhưng vì lợi ích chung, của quảng đại quần chúng, không tư lợi cá nhân thì sẽ được bao bọc, che chở.

Trong Thông báo lần này đã nhấn mạnh đến Quy trình giới thiệu nhân sự và yêu cầu cần được thực hiện một cách khoa học, bảo đảm dân chủ, chính xác, khách quan và trách nhiệm.

Thiết nghĩ tiêu chuẩn chọn những người có phẩm chất đạo đức trong sáng, gương mẫu trong lối sống, liêm khiết, trong sạch, không quan liêu, tham nhũng, lãng phí; có năng lực trí tuệ và tổ chức thực tiễn, có tư duy đổi mới, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, có năng lực tham gia vào việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng; có đủ sức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao; đoàn kết và có khả năng quy tụ sự đoàn kết, có uy tín cao trong Đảng và trong nhân dân là điều rất đúng đắn. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện thế nào.

Giáo sư Dương Phú Hiệp cho rằng cần phải dân chủ thật sự trong lựa chọn người đứng đầu, nghĩa là có tranh luận, có đưa ra cương lĩnh để các đại biểu lựa chọn. Nhấn mạnh điều này ông Mai Liêm Trực nói "Đất nước đang cần những người dám đương đầu với thử thách, dám nói rằng tôi dám làm việc đó. Phải có tranh cử hẳn hoi. Phải có nhiều người để lựa chọn và các ứng viên phải nói rõ chương trình hành động của mình". Điều cần là chúng ta phải có được tiêu chuẩn tốt, dân chủ, sửa cách làm cũ thì nhất định sẽ tìm được.

Suy cho cùng, sự đổi mới nào cũng đều bắt đầu từ sự nhận thức. Khi chúng ta đã dám nhìn thẳng vào thực tiễn, thấy những điểm mạnh điểm yếu thì dân chủ sẽ là chìa khóa tập hợp  và phát huy trí tuệ của toàn dân tộc để vượt lên.

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu