Dấu ấn riêng biệt trong Concerto số 1 của Chopin

Chopin viết hai bản concerto cho piano và dàn nhạc, đây là thể loại lớn nhất cho đàn piano. Cả hai đều là những tuyệt phẩm và trở thành thước đo đẳng cấp cho những nghệ sĩ piano hàng đầu thế giới.

Chopin - nhà soạn nhạc vĩ đại người Ba Lan - là một trong những tên tuổi nổi bật nhất của Trường phái âm nhạc lãng mạn. Ông nổi tiếng khắp thế giới bởi các tác phẩm cho đàn piano, ông là một trong số rất ít các thiên tài âm nhạc ghi dấu ấn riêng biệt, với phong cách đặc trưng về nghệ thuật piano không lẫn với bất cứ ai như: Ludwig Van Beethoven, Franz Liszt, Maurice Ravel...

Từ năm 1927, cuộc thi piano quốc tế Frederick Chopin tổ chức 5 năm một lần được ra đời và trở thành một trong những sự kiện văn hóa lâu đời và nổi tiếng nhất trong lịch sử âm nhạc thế giới.

Các bản nocturne, polonise, walzt, mazurka viết cho đàn piano của Chopin đã trở nên quen thuộc và là niềm say mê của người yêu âm nhạc khắp mọi nơi. Chopin viết hai bản concerto cho piano và dàn nhạc, đây là thể loại lớn nhất cho đàn piano. Cả hai đều là những tuyệt phẩm và trở thành thước đo đẳng cấp cho những nghệ sĩ piano hàng đầu thế giới.

Bản concerto số 1 cung mi thứ được hoàn thành vào năm 1830. Tác phẩm được công diễn lần đầu tiên vào tháng 10 năm đó do chính tác giả thể hiện phần piano. Đây cũng là buổi hòa nhạc tiễn biệt trước khi ông rời khỏi Ba Lan sống một nửa cuộc đời còn lại nơi đất khách quê người.

Chương 1 lớn nhất và cũng chứa đựng nhiều tâm tư và xúc cảm của tác giả, ba chủ đề âm nhạc khác nhau lần lượt được dàn nhạc trình tấu. Khi tiếng đàn piano xuất hiện cũng là khi âm nhạc bắt đầu phát triển trên ba chất liệu đã được giới thiệu. Chủ đề mở đầu mạnh mẽ, thôi thúc nhanh chóng qua đi nhường chỗ cho chủ đề thứ nhất trữ tình tha thiết với giai điệu đẹp bay bổng. Xúc cảm dâng cao dần khi phần piano xuất hiện âm hình đệm rải, hòa thanh liên tục thay đổi theo từng motif âm thanh đi lên. Âm thanh bỗng ngưng lại với những nét cromatic đi xuống hết sức thanh tao chuẩn bị cho sự phát triển của chủ đề âm nhạc thứ hai.

Chủ đề thứ nhất còn tiếp tục được xuất hiện trở lại nhiều lần, bộc lộ những cảm xúc dồn nén như tình yêu thầm kín mỗi lúc một da diết và cháy bỏng. Âm thanh bay bổng như bất tận với những thay đổi màu sắc hết sức tự do của nghệ thuật âm nhạc lãng mạn và đặc biệt ấn tượng với những thủ pháp độc đáo đặc trưng mà Chopin sáng tạo với cây đàn piano, tất cả tạo lên sức lôi cuốn mãnh liệt và tác động mạnh đến xúc cảm con người.

Chủ đề thứ hai xuất hiện ấm áp, ngọt ngào với âm thanh đệm theo của kèn bassoon, nhưng cũng mang một chút xa xăm, hoài niệm của kèn cor. Âm thanh gợi những tình cảm trong sáng như những ký ức đẹp về những gì đã qua, đánh thức và thắp lên những phần tốt đẹp, những cội nguồn nhân ái trong mỗi người.

Chương hai là một bài thơ trữ tình tuyệt vời, ở đây những tiếng đàn trau chuốt và chắt lọc nhất vang lên. Những giai điệu tuyệt đẹp đầy tính ca hát mang theo những điểm xuyến đặc trưng chỉ có trong nhạc của Chopin bay bổng bất tận. Cuối chương nhạc là những âm thanh mờ dần như những con sóng lăn tăn, hệ quả của xung động nào đó từ một nơi rất xa truyền lại.

Chương ba cũng là chương cuối, Chopin sử dụng nhịp điệu từ một điệu nhảy dân gian Ba Lan "kujawiak". Chương nhạc mang không khí vũ hội, nhịp điệu hân hoan nhưng vẫn mang đậm dấu ấn của một tâm hồn đa cảm, đâu đó vẫn phảng phất những nét nhạc day dứt từ phía dàn nhạc và những giai điệu trữ tình ẩn trong những âm hình đặc trưng kiểu Chopin đã từng được sử dụng trong các nocturne, polonise, mazurka...

Năm 2010, cả thế giới cùng kỷ niệm 200 năm ngày sinh của nhà soạn nhạc vĩ đại Chopin. Việt Nam may mắn đóng góp cho thế giới một trong những nghệ sĩ piano hàng đầu - Đặng Thái Sơn - mệnh danh là "người được Chopin chọn", năm 2010 này cũng có hai chương trình biểu diễn tại quê nhà. Một trong hai chương trình đó, Đặng Thái Sơn đã chọn sẽ trình tấu Bản concerto số 1 - dấu ấn để tỏa sáng và khẳng định lại đẳng cấp của tay đàn piano hàng đầu thế giới.

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu