Những nốt “trầm” khập khiễng của sư phạm

(TuanVietNam) - Nhiều năm nay còn có những chủ trương tác động tâm lý và giảm động lực người thầy, mà có người gọi đó là nốt “lặng”, nốt “trầm” khập khiễng của sư phạm. sự kiện nóng

Đội ngũ giáo viên luôn giữ vai trò quyết định đối với chất lượng giáo dục, góp phần quan trọng vào việc ổn định nền GD, vào tình hình chính trị, phát triển văn hóa xã hội. Vai trò và vị thế quan trọng của đội ngũ GV đã được một cán bộ quản lý GD cho rằng: Bao nhiêu ý tưởng, cách làm hay nhưng nếu GV không có năng lực tổ chức thực hiện thì không thể thành công như mong đợi.

Trước thềm năm học mới 2009-2010, TP Hồ Chí Minh đã tuyển 3500 GV mới nhưng đến nay vẫn thiếu 600 GV tiểu học. Trong khi đó sở GD thành phố đã phải giải quyết hàng trăm đơn của GV xin chuyển công tác và từ chối GV mới. Vì sao còn tình trạng thiếu GV ở nhiều nơi? Vì sao GV vẫn còn xin chuyển ngành hay bỏ nghề? Vì sao điểm tuyển vào các trường sư phạm thường ở mức trung bình và dưới trung bình? Và nhìn chung chất lượng đào tạo GV các ngành học, cấp học còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng GD hiện nay.

Điều đó, phải chăng ngành GD chưa có chiến lược xây dựng, phát triển đội ngũ và có các chính sách phù hợp thỏa đáng để phát huy năng lực sở trường của đội ngũ này?

Vẫn thiếu rất nhiều GV cho bậc tiểu học

Điều đáng nói, nhiều năm nay còn có những chủ trương tác động tâm lý và giảm động lực người thầy, mà có người gọi đó là nốt lặng, nốt trầm khập khiễng của sư phạm. Đó là:

Xóa bỏ chế độ phụ cấp thâm niên cho GV và cán bộ giảng dạy

Quyết định số 305/CT ngày 19/12/1988 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) về phụ cấp thâm niên cho GV, cán bộ giảng dạy trong hoàn cảnh nước ta vừa bước vào thời kỳ đổi mới, kinh tế còn gặp nhiều khó khăn. Nhờ chế độ phụ cấp thâm niên được thực hiện, tuy về giá trị kinh tế (với mỗi người thầy) chưa cao, nhưng nó là một món quà quý, là chính sách thỏa đáng với những nhà giáo đã cống hiến cho sự nghiệp GD nhiều năm.

Thâm niên càng cao, lòng tự hào tự trọng đối với nghề nghiệp càng cao đã giữ được nhiều GV giỏi ở lại với ngành, không về hưu sớm, không chuyển ngành, bỏ nghề. Thế nhưng không hiểu vì sao chế độ phụ cấp thâm niên chỉ được thực hiện mấy năm rồi xóa bỏ. Do đặc điểm riêng của nghề dạy học, nhiều nước có chế độ thâm niên cho GV. Nước ta đã có chế độ thâm niên cho GV rồi lại xóa bỏ, nay cần phục hồi chính sách ấy.

Xóa bỏ chính sách học phí cho ngành sư phạm

Trong lúc nhiều thế hệ học sinh, sinh viên có tâm lý "chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm" thì nhà nước có chính sách miễn hoàn toàn học phí và ưu tiên cấp học bổng cho sinh viên, học sinh học ở các trường sư phạm, các cơ sở đào tạo GV. Chính sách này đã có tác dụng là nhiều học sinh khá, giỏi ở nông thôn, gia đình còn nghèo đã tình nguyện dự thi vào sư phạm. Nhờ thế, chất lượng người thầy những năm có chính sách khuyến khích sinh viên vào sư phạm tốt hẳn lên. Đây là nhận xét chung của nhiều cán bộ quản lý GD cơ sở.

Thế nhưng vừa qua các tác giả dự thảo Luật GD sửa đổi bổ sung lại đưa ra quan điểm, thay thế quy định không phải đóng học phí bằng quy định cho hưởng tín dụng đối với học sinh sinh viên sư phạm. Đồng thời khi ra trường nếu đối tượng này làm nhiệm vụ giảng dạy, GD trong các cơ sở theo quy định thì không phải hoàn trả khoản vay học phí đó.

Trong phiên họp của UBTVQH vừa qua (8/2009) Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cho rằng: Quy định này có tác động rất lớn đến xã hội. Cần tổng kết việc sinh viên học sinh không theo nghề như thế nào mà phải thay thế chính sách này. Hiện nay có nơi còn thừa nhưng cũng nhiều nơi còn thiếu GV, đề nghị nên giữ như quy định cũ.

Thay thế chế độ biên chế nhà nước bằng chế độ hợp đồng với GV

Cần có chế độ khuyến khích sinh viên giỏi vào ngành sư phạm


Tác giả của chủ trương thay thế chế độ biên chế nhà nước bằng chế độ hợp đồng với GV cho rằng: Nếu chuyển GV vào biên chế nhà nước thì họ không còn phấn đấu nữa vì yên tâm đã có việc làm. Thực hiện chế độ hợp đồng là để có sự cạnh tranh lành mạnh giữa các GV. Trong thực tế hiện nay đã có nhiều nơi thực hiện chế độ hợp đồng rồi.

Nhưng quan điểm nêu trên không đúng với bản chất và truyền thống của đội ngũ nhà giáo Việt Nam. Số người được tuyển vào biên chế rồi không phấn đấu nữa chỉ là số ít, cũng giống như các cán bộ được tuyển vào biên chế nhà nước ở các ngành khác. Được vào biên chế nhà nước, được là cán bộ nhà nước là một sự yên tâm. Nhiều người làm ngoài với đồng lương cao hơn nhưng vẫn mong ước được tuyển vào biên chế nhà nước, được hưởng lương nhà nước.

Hiện nay có nhiều nơi GV ký hợp đồng giảng dạy, hầu hết là các GV trẻ mới ra trường. Họ hi vọng là sẽ được tuyển vào biên chế nhà nước kể cả việc họ phải đi đến vùng sâu vùng xa để dạy học. Tuy nhiên nhiều người phải theo đuổi cái cảnh hợp đồng hết năm này đến năm khác với mức lương khoảng 500 ngàn/ tháng. Đơn cử ở Nghệ An có hàng trăm giáo viên hợp đồng, 10 năm qua đứng lớp đủ giờ, có cả giáo viên chủ nhiệm, làm hiệu phó, hiệu trưởng mà chưa được tuyển vào biên chế. Nói ra rất buồn, với đồng lương chưa bằng một nửa số tiền mà hầu hết các gia đình ở Hà Nội đang trả cho "ô-sin" hiện nay.

Để chấn hưng nền GD nước nhà trước hết phải chăm lo đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV đặc biệt là chăm lo đời sống vật chất để họ có đủ điều kiện tự nâng cao trình độ nghiệp vụ của mình. Cần có chính sách ưu tiên đầu vào, ưu đãi đầu ra. Đó là̀ phục hồi chế độ thâm niên, duy trì miễn học phí và có học bổng cho học sinh, sinh viên sư phạm, xóa bỏ chế độ hợp đồng với GV, cải tiến chế độ tiền lương, phụ cấp cho GV đủ sống và nâng cao tay nghề của mình, đáp ứng yêu cầu chất lượng GD.

  • Trần Hữu Trù

* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu